Thursday, August 19, 2021

Baadi-doonkii Sirta Weyn

Hadda ilaa yaraantii waxaan ahay dadka aaminsan siraha nolosha, waddooyinka gaagaaban ee soo yareyn kara orodka dheer iyo mucjisooyinka dhaca daqiiqadaha u dambeeya. Waxaan ahay qof aan luuqaddiisa ku darsan erayga quusashada ama niyadjabka, waxaan isu aqaanaa inaan ku jiro dadka sida hoose u aaminsan jiritaanka dareeenka lixaad, waana kan qodobbada sare oo dhan ii sheega. 

Wakhtiyadii aan bilaabay waxbarashada ee aan dhigan jiray dugsiyada hoose/dhexe, macalinkeyga u weyni aabahay ayuu ahaa, maadooyinka wakhtiyadii aan yaraa uu aadka iiga dhisi jiray waxaa ka mid ahaa luuqadaha iyo xisaabta, si xoog ah ayaan ugu wanaagsanaa luuqadaha, laakiin xisaabta ma aanan jeclayn, tani waxa ay igu dhalin jirtay inaan marwalba aabahay su'aalo wax ma iiga sheegi kartaa haddii ay jirto sir ku dhex jirta cutubkan? Waddada gaaban? amase sida ugu sahlan ee aan waxan ku fahmi karo?. 

Dabcan waa waydiimo ay caddahay inaan loo helayn jawaabo, waayadii dambe markii aan weynaaday ayaan dareemay in arrimahani ay yihiin suaalo wanaagsan oo u baahan jawaabo waafiya, helitaankooduna ay tahay sir kale.

Maalinwalba oo noloshayda ka mid ah waxaan diiwaangeliyaa sir nololeedka aan fahmo, waxa aan ogaaday in sirta ugu weyn ee dunida guudkeeda taallaa ay tahay xikmadda ah "Gaadhidda Dhammeystirnaanta". 

Dhammaystirnaantu haddaba waa sifo Rabbaani ah oo ALLE WEYNE mooyee cid kale aanay tiigaali karin, aadmigase waxa guushooda weyni tahay in ay u dhawaadaan dhammeystirnaanta, oo lagu gaadho in la iska mooso gal-daloolooyinka shakhsiga ah iyo iinaha qofkaasi leeyahay. 

Si taas loo xaqiijiyona sirta ku duugani waa waxbarashada; waxbarashada naftaada, waxbarashada guud ee nolosha, barashada dadka, deegaanka iyo dawgaba. Intaas oo aad fahamto, barato oo aad baadhis intaas keddibna dabbaqdaa waxa ay kuu gogol xaadhaysaa inaad noqoto qof dheellitiran oo si wacan u noolaada.

Guntii iyo gebogeboddii, nolosha aadmigu waa cibro iyo waxbarasho maalin kastana aadanuhu waxa uu la kulmaa dhacdooyin cusub kuwaas oo mudan in wax laga barto isla markaasina wax badan laga faa'deysto, intaas oo aad fahamtid, diiwaangelisid oo aad dhuuxdid baa xikmad iyo sir kuugu filan.

Kamaal Hassan Adnan

Thursday, January 3, 2019

Maxay Tahay "Persona Non Grata?".

Dawladda Federaalka Soomaaliya ayaa go'aan ay shaacisay Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ku caddaysay in ay Nicholas Haysom oo ahaa ergayga gaarka ah ee Qaramada Midoobay u fadhiya Soomaaliya si rasmi ah uga eriday waddanka. Isla markaasina, u aqoonsatay "Persona Non Grata".

Haddaba, Maxay tahay "Persona Non Grata"?.  Iyo cilmiga diblumaasiyadda ujeedooyinka laga leeyahay. Waxaanan sidoo kale yar iftiimin doonaa awoodda sharci ee waddan walbaaba u leeyahay tallaabada "Persona Non Grata".

Asal ahaan weedhan odhanaysa "Persona Non Grata" waa weedh Laatiini ah; taas oo luuqadda Englishkana ku noqonaysa "Person not appreciated" qofkan looma bogin. Haddii aan markale fiirino qaamuuska "Merriem Webister" waxa uu weedhan ku macneeyay "Personally unacceptable or unwelcome". Oo micneheedu noqonayso qofkan lama oggola.

Iyadoo la tixraacayo nuqulka sagaalaad ee heshiiska xidhiidhada diblomaasiyadeed ee Vienna kaas oo Midowga Quruumaha ka dhaxaysaa ansixisay sannadkii 1961kii. Heshiiskan oo loogu talagalay in laga dheehdo habka iyo hannaanka ay u dhaqmayaan ama loola dhaqmayo diblumaasiyiinta waddanada kale u jooga shaqooyin matalaad Sida: Safiirada, ergayada iyo wakiilada hay'addaha madaxa bannaan sida Qaramada Midoobay.

Heshiisku waa heshiis aad u ballaadhan oo ka kooban 53 nuqul. Balse, waxa haddeer ina khuseeya qormada sagaalaad (Article 9) oo sheegaysa sida tan:

Qormada sagaalaad: Waddanka martida loo yahay (Host country) waxa uu wakhtiga uu doono iyo sobobta uu doono u aqoonsan karaa xubin ka mida xubnaha diblomaasiyadeed "Persona Non Grata". Ciddii soo dirsatayna waa inay si dhakhso ah iyo wakhti cayiman wakiilkan uga saarataa waddanka haddii kale, waxa uu qofkani lumin karaa awoodda sharciga ah ee waddanka ka hor joogta inay xidhaan ama waxyeeleeyaan (Diplomatic Immunity).

Awoodda noocan ahi aalaaba waa awood dastuuri ah oo waddan walbaaba leeyahay, Waxaan xasuusanaynaa marka aanu maqalno "Persona Non Grata" go'aankii xanafta ku yeeshay Ruushka ee Madaxweynihii hore ee maraykanku Barack Obama qaatay kuna dareeriyay 35 diblomaasi oo ruush ah. Isaga oo madaxweynuhu kiiskiisa u cuskanayay eedaymo la xidhiidha in ay hayaan hawlo ka baxsan hawlaha diblomaasiyadeed ee ay kusoo dhabbaraan, waxaanu madaxweynuhu siiyay muddo 72 saacadood ah in ay iyaga iyo reerohooduba kaga baxaan Maraykanka.

Asal ahaan waxaa jira arrimo dhawr ah oo keena in ay cid gaar ah kala laabtaan kalsoonida isla markaasina ku dhawaaqaan "Persona Non Grata".
Tusaale ahaan in ay diblomaasiyiintu farogelin ku sameeyaan arrimaha siyaasadda waddanka, kuxadgudubka shuruucda waddanka oo si rasmi ah ugu reebtoon heshiiska Vienna ee xidhiidhada iyo diblomaasiyadda caalamka. Iyo sobobo kale oo badan.

Sida ay qortay ALJAZEERA Nicholas Hisome waxa uu si qaawan u faro geliyay arrimaha ammaanka gaar ahaanna Kiiskii Mukhtar Robow ee ku sinnayd 13kii December oo uu dawladda wax ka waydiiyay hannaanka sharci ee ay u martay xidhitaankiisa. Waana tan sobobta ugu weyn ee ay ilaa hadda Dawladda Federaalka Soomaaliya u cuskanayso caydhinta ergaygan.

Inkasta, oo marka la falanqaynayo cilmiga diblumaasiyadda arrintani yeelan karto dhawr weji haddana saansaanta farriintani waxa ay noqon kartaa mid u muuqata awood muujin, oo Dawladda Federaalka Soomaaliya sharaf u ah.
Nicholas Hisome waxa uu in badan usoo shaqaynayay Hay'adda Qaramada Midoobay isaga oo heerar nabadayn oo aad u sareeya kasoo kala qayb qaatay. Waxaanu dunida ku leeyahay mansab diblumaasiyadeed oo aad u sareeya. Waxaana layaab mudan go'aanka ay Dawladda Federaalka Soomaaliya ka qaadatay ergaygani isaga oo muddo 5 bilood ka badan aan joogin xafiiska.

Kamaal Hassan Adnan

Monday, December 24, 2018

Isla sheekaysi.

Waa habeen caddo ah, haddeer uunbaan kasoo hor kacay shaashadda koombiyuutarkayga, guuxa maskaxdayda ka baxaya darteed ayaan damcay inaan daaradda gurigaya woxoogay iska yar fadhiisto oo aan nafta la yar shawro. Waxaa indhahaygii dabray dayaxaa dhalaalka badan ee waxaas oo iftiin ah bixinaya Raxmaankii abuurtay awooddiisa ayaan cabbaar u khushuucay.

Wuxuunbaan is weydiiyay. Kamaalow, immaka ma run baa oo dad baa dayaxaas gaadhay. Sida Nile Armstrong  iyo rag kale oo badan. Maskax badnaayaa.

Kasokow intaas, anoo la yaabban ninkaas awooddiisa iyo aqoontiisa oo ka fakaraya kartidiisa ilaa dayaxa dul geysay ayuumbaan xasuustay. Ninkii odayga ahaa ee Kaamil Al Keylaani oo qoray sheekadii "1000 Habeen iyo Habeen" wuxuu isticmaalayay baalka shimbirta iyo khad samays ah si uu u qoro sawaxan ka dhex guuxayay quluubtiisa iyo caqligiisa. Intaas uu qallinka u qaatay ayaa keentay in ilaa boqolaal sano kaddib sheekooyinkiisii la akhristo. Ma xasuusatay hadalladii Cabdi Sinimo ee odhanayay "Wixii la qoraa quruumo hadhee, muxuu hadal qiimo leeyahay?" hayaay, dadkani malaha way is ogaayeen, mise waa luuqaddii taariikhda. Kasoco

Waxaan lasii yaabay Imaamu Shaafici oo laga soo wariyay in uu hal habeen 18 jeer shitay faynuuska si uu u xalilo hal masalo. Layaab badnaa oo maskaxdiisuna cajiibsanaydaa.

Sheekadii caanka ahayd ee "Romeo & Juliet" iyo sheekadii kale ee "Hamlet" oo uu labadaba qoray qoraagii weynaa ee "William shekispeare" ayaan haddana xasuustay waxaan is weydiinayay halkuu waxan oo xikmad iyo mala'waal ah ka keennay ma waxa uu akhristay buugaagtii Qasaali ee falsafadda. 

Ninkii odayga ahaa ee "Isak Newton" ma tufaax kaliya ayaa ku kallifay inuu soo saaro qaacidada "is-cuf jiidashada dhulka" Haa!!. Malaha sheekadu waa samays. Qushi'e odaygu dhayal ma ahayn nin maskax badan buu ahaa haddiiba uu ka gun gaadhay.

Waxan oo hadal ah waxaa iga keenay. Wixii Cantara Binu Shadaad gabayada dhaadheer ka keenni jiray oo ah dareennada damqashada iyo isbeddel doonka.

Halka farriin ah ee aan kusoo gabogabeynayo qoraalkeygani waa,

"Dadkii hore sooyaal ayay innooga tageen anfac leh taasina waa ta keentay in ummada maanta dunida guudkeeda ku dul nooli ay tanaado. Innaguna waa inaan diyaar u noqonnaa sidii aan arrintaas usii wadi lahayn".

W/Q: Kamaal Hassan Adnan

Monday, December 10, 2018

Universal Declaration Of Human Rights

The history taught the mankind many verities, we have learned and discovered lots of things from the world wars. We learned that no one is stronger than the others. No one is above, infact we had realized everyone was created equally and through the respect of that truth we can live a prosperious and peacefull life.

The Universal Declaration Of Human Rights is the aftermath of the devastating consequences of world wars. It's a very significant documents and outstanding merit that should be complimented by all of us.

United nations adopted the universal
declaration of human rights in December 10th 1948. It's international principles agreed by the international communities around the globe.

The fundamental principle of Human Rights is "to protect the human dignity that everyone had inherited". Without discriminating or leaving no one.

These set of rights are promoting the human dignity by protecting their basic rights; securing their liberty, freedom, life, and justice. And by the combination of these together they are establishing the peace in everywhere around the globe; that is why the Human Rights are absolutely a documents that definitely worth admiration.

Human rights are serving as a global guidelines and shield for the human dignity in more then 6 decades. The world had transformed and achieved during the 70 years of human right advocacy. But, the mission is not yet accomplished.

Human rights need endeavours and committment to be promoted and protected. Because, it's not just making our rights full but it also makes our lives better.

The Universal Declaration of human rights was a very plucky move and the world is been transfigured by the begining of human rights. In short, human rights means humanity, love and brotherhood; if everyone protect human rights then everyone will remain safe and free from all dangers and insecurity.

Promoting, respecting and speaking up for the human rights is not optional it's unquestionably a duty that everone must undertake.
The Universal Declaration Of Human Rights is a step towards a better world but we just took a pace let us proceed the run and make the human dignity freedom and equality beyond the price.

Thanks,
Kamaal Hassan Adnan.

Saturday, December 8, 2018

Tumaan anigu jeclahay

Suurogal marnaba ma noqon karto in xaashi cad lagu dul qoro qalin midabkiisu caddaan yahay, haddiiba ay dhacdona waxaan suuroobayn akhrintiisa. Mafhuumka jacaylka iyo kalgacaylka ee amminteennu wuu ka duwanyahay ka dhabta ah ee uu leeyahay.

Dhammaanba dareennada bani aadamku waxa ay kasoo unkamaan wadnaha (qalbiga), marka aynu murugaysannahay waa khafiif, marka aynu faraxsannahay si wacan oo daggan baa u shaqaynayaa, marka aynu cadhaysannahayna waa cuslaadaa. Taloow marka jacaylku wadnahaas ku dhoco sidee ayuu noqonayaa? Ma intuu casaan jaamuda noqdo ayuu saddex gees noqdaa sida aynu filimaanta ku aragno!!!!

Middan kale ee xusida mudan ayaa ah, in qofka toosh qaata wakhti duhur ah uu keliya dabka tooshka iska dhammaynayo oo uusan wax faa'iido ah ku haynin. Taas waxaan ka wadaa jacaylka wakhtigan jiraa waa tooshka cadceed lagu qabtay oo kale.

Su'aasha isweydiinta mudan waxa weeyi; Taariikhda sheekooyinka jacaylka ee aynu maqalnay waa yaryihiin sida Romyo iyo Julyet, Qays iyo Layla, Cilmi iyo Hodan, Juuda akbar iyo kuwo kale oo faro ku tiris ah. Badiba kuwaasna caalamka waala isla wada yaqaanaa. Laakiinse, haddii aynu barbar dhigno wakhti xaadirkan waxaad arkaysaa in 10ka qof ee kuugu dhow asaxabtaada Shan ama Lix ka mid ahi jacayl hayo ama loo hayo.
Markaa ma dadkii horaan jacayl aqoon mise arrin kale ayaa meesha taalla, timirba laf baa ku jirtee.

Dhagaxa iyo dheemanta halka farqi ee u dhexeeyaa waxa weeyi, dhaguxu meel walba waa yaallaa, se dheemantu meel walba ma taallo. Waana kan oo kale farqiga u dhexeeya jacaylkii hore iyo kan maanta.

Jacaylkii hore waaloo dhiman jiray kanise waa lagu dheelaa,

Cilmi Boodhari jacayl dartiis ayuu u dhintay sida ay taariikhdu xustay, middaas waxaan ka dareemaynaa in maadaama uu hal qof jeclaa aanu jacayl kale daaye noolaan karin; immika se, waa xalay jacayl hore,  caawana jacayl cusub.

Arrimaha noocan oo kale ahi waxay kugu kalifayaan inaad tidhaahdo "Jacaylku xaashe'e wax jira maaha" laakiin ukaadi!! Nabigeennu NNKH soowkii lahaa "Alle ayaa jacaylkeeda igu arsaaqay" isagoo jeeda khadiija.

Markaa, dabcan waa wax jira. Waayahay'e maxaa la yeelayaa haddeer?

Taariikhda aynu kusii yar daadagno si aynu u ogaano halka ay sartu ka qudhunsantahay aynu yar daalacanno bilowgii nolosha bani aadamka ; ilaahay markii uu keenayay dunida Xaawa iyo Aden labada daraf ee dunida ayaa la kala dhigay kalgacaylka dartiisna sidii ay isugu soo cararayeen waa ay is heleen.
Jacaylku waa dareenka noocaas ah oo kaa keeni kara cidhifka dunida kuna geyn kara cidhifka kale.

Middan waxaan ka wadaa jacaylku waa awood aan dhayal ahayn oo ruuxdaada gelin karta karti iyo kalsooni, jacaylka wakhtiganise caynkaas maaha oo wuxuu ku badayaa inaad fikir iyo wakhti lumin kusoo koobto noloshaada.

Qushi'e ANIGU YAAN JECLAHAY?

Qalbigu kuma hadlo luuqadda Soomaaliga, ingiriiska, walaa carabida se waxa uu ku hadlaa luuqad loo yaqaanno "Luuqadda dareenka iyo isfahanka". Haddaan si kale u dhigo luuqaddani waa luuqad ka samaysan dareen, ku qotonta kalsooni iyo is fahan. Dadka mucaashaqiinta ah ee kalgacalku mideeyo uma baahna inay dhawaaq bixiyaan si ay isu fahmaan keliya waxay u baahanyihiin inay indhohoodu is qabtaan si ay isu fahmaan.

Ruuxdu waxay u baahantahay dhiirrigelin, dardargelin daryeel iyo damqasho. Intanba inanta aan jeclahay waan ka helay. Habeen walba inta aan hurdo waxa ay iiga sheekaysaa qorsheyaasha berri ii yaalla waxay ila gorfeysaa wixii aan maanta gafay iyo wixii aan guday. Waa macallimadayda nolosha.

Intaan soo jeedo haddaan eego darbi ama gidaar bilaa midab ah waxa ay ii sawiraysaa aniga oo gaadhay himiladaydii.

Gacanta midig ma shaqayn karto la'aanta gacanta bidix. Sidaasina waa sida loo baahanayahay inay ahaadaan dadka mucaashaqiinta ahi.

Sida roobku dhulka u nooleeyo, cibaadaduna wejiga u nuuriso oo kale ayaa loo baahanyahay inay isu dhammaystiraan lammaanuhu.

Caynkaas weeji jacaylku aniguna waxaan jeclahay inan sifooyinkaas buuxisay, waa hummaagga aan ka haysto gabadha aan jeclahay oo aan weli jirin.

W/Q Kamaal Hassan Adnan

Monday, June 25, 2018

26 - June 1960

"Sarreeyoow ma nusqaamoow
Aan siduu yahay eegnee
kanna siib kanna saar"
Cabdilahi suldaan timo-cade 26 June 1960.

Maanta waa maalin maalmaha kale ee sannadku ku abtirsado wax u dheer dhammaanba shacbi waynaha waddanka, waa maalin aanu dhulkii ab iyo isir u lahayn ka caydhinay saan-cadaalihii Ingiriiska, waa maalin la rumeeyay halgan socday kontomeeyo sano, waa maalintii hashii Maandeeq ay godlatay.

58 sano kahor 1960kii ayaan jeedaaye, waxa geyigan haystay kana talin jiray maxmiyaddii Ingiriiska oo gumaysi shacbiga iyo dhulka ku haysatay, go'aan ay qaateen shucuubtii wakhtigaasi noolayd iyo halgan dhidid, dhiig, iyo dhimashoba leh loo maray kaddib waxaa lagu guuleystay in si buuxda oo dhammaystiran looga saaro dhulkan.

Laga yaabaa taariikho kale in aanu ku faanno balse taariikhdani waa taariikhda kaliya ee shacabka guud ahaanba midaysa, waa taariikh sooyaal wacan oo wanaagsan ka tagtay, waa taariikh xanuun iyo xanaf toona aan ka tagin, balse waa taariikh sharaf iyo karaamo nagaga tagtay.

Aabahay waxa uu ii sheegay maadaama aan ahay muwaadin ku dhashay una dhashay waddankan inay muhiim iyo lagama maarmaan tahay in aan xuso maalintaas dahabiga ah, aniguna ilmahayga iyo ilmihiisa (oo aan awow u noqon doono) waxaan u sheegi doonaa in ay maalintani tahay maalin muqaddas ah oo dhawrsoon, kana duwan maalmaha kale ee guud ahaanba sannadka.

In badan bay maansoodeen suugaanyahannadu si ay u sharraxaan qiimaha xorriyada, iyadoo ah ta qofka bani aadamka ah u samaysa farxadda iyo qanaacada dhandhansiisana micnaha buuxa ee bani aadimnimada iyo jiritaankaba

Waxaa maankayga kusoo dhacaya gabaygii xorriyada ee uu qoray Axmed shawqi oo uu kulahaa (العز كل العز بالحرية) cisiga iyo sharafta dhammanteed xorriyaday ku dhantahay.

Maadaama sharafteennu tahay shayga ugu qaalisan, karaamaduna tahay shay Rabbi ina siiyay aadanuhuna aanay inaga qaadi karin, waxaa muhiima in loo dagaalamo xorriyadda!! Taas waxaan ka wadaa in aan waynayno maalintaas muqadaska ah ee shacbigeennu ku guulaystay in la helo xorriyad.

Xorriyaddu waa shayga kaliya ee ku badaya in aad qubto dhibicda u dambaysa ee dhiiggaaga si aad u hesho, balse haddiiba aan gacanta ku hayno waa inaan xusnaa maalintii lagu guuleystay iyo ciddii ku jiilasha ka dambaysa darteed halgankaas u gashay.

26-JUNE-2018
Kamaal Hassan Adnan


Saturday, April 7, 2018

World Health Day


World Health Day
We have to ensure healthy lives and promote well being for all at all ages.
We all know how important it is to be in good health our health effects everything from how much we enjoy the life to what work perform.
On April 7th people around the world celebrate one of the most important days on the calendar and it’s the international day of health.
So, in order to celebrate, at the same time make a difference in this great day we can do a lot of things include:
Ø Volunteering with the hospitals.
Ø Donating blood, your blood may save I life it’s a great mission to do.
Ø Visit hospitals and take time with patients.
Ø If you are a medical student or even a graduate doctor you can raiuse
Ø awareness.  
Ø Post articles that are useful to the community related to health and wellbeing.
We have to know that health is a human right, and as Dr Tedros said “no one should get sick and die just because they are poor and because they cannot find the health services they need”,
It’s very important to know that health is the most important thing and must put at the top of our priorities.
If we really need to make a just and developed world all what we want is to make sure that everyone is getting a quality healthcare and access to health services.
We have to be frank to spread goal 3 for Global Goals and spread the word and let everybody around the world have this vital right.
Kamaal Hassan Adnan.